2 november 2016

Tweestrijd op rechts?

Terwijl we reikhalzend uitkijken naar de uitkomst van de presidentsverkiezingen in de VS ontwikkelt zich in Nederland een geheel eigen tweestrijd. 
Tweestrijd op rechts?
Terwijl we reikhalzend uitkijken naar de uitkomst van de presidentsverkiezingen in de VS ontwikkelt zich in Nederland een geheel eigen tweestrijd.
Ondanks het feit dat er in 2012 11 partijen aan de Kamerverkiezingen meededen en er inmiddels 16 bestaan in de Tweede Kamer werd het beeld van die campagne toch vooral bepaald door de tweestrijd tussen Rutte en Samsom. Wie kijkt naar de electorale kaart van Nederland over de grootste partij per gemeente ziet ook dat Nederland vooral blauw en rood kleurt na die verkiezingen.
Die tweestrijd was overigens niet de verwachte voor die verkiezingen: de peilingen gaven veeleer aan de het zou gaan tussen de SP en de VVD. De PvdA, ook toen, stond aanvankelijk buitengewoon laag in de peilingen. Een lijsttrekkersdebat bij RTL veranderde dat beeld echter volledig. Rutte, Wilders, Roemer en Samsom waren de deelnemers aan dat debat. Roemer ging weer onderuit op de zorgcijfers en Samsom sprong in het gat met zijn “eerlijke verhaal”.
2010 liet een vergelijkbaar beeld zien: een tweestrijd tussen PvdA (toen nog Cohen) en de VVD van Rutte. Balkenende werd succesvol buiten beeld gehouden doordat Cohen ieder een op een debat met hem weigerde.
Het was echter diezelfde Balkenende die tweemaal (in 2003 en 2006) succesvol gebruik gemaakt had van de tweestrijd met Wouter Bos.
Aan bovenstaande vallen twee dingen op: 1. Het is steeds een tweestrijd op de links-rechts as; en 2. Wilders, toch steeds succesvol in de peilingen, is geen onderdeel van de tweestrijd.
In 2017 lijkt het beeld volstrekt anders te worden, want ondanks lekte via een tweet van Geert Wilders uit dat EenVandaag enkele dagen voor de verkiezingen zowel Wilders als Rutte hebben vastgelegd voor een 1-op-1 debat.
Rutte lijkt er dus voor gekozen te hebben zich nu al vast te leggen op de huidige peilingen, de linkse partijen te hebben afgeschreven en – meest bijzonder – om Wilders op het hoofdtoneel uit te nodigen.
Daarmee vervalt de traditionele links-rechts indeling van de tweestrijd waarin Rutte eerder succesvol is gebleken en gaat de campagne meer over de immateriele thema’s zoals veiligheid, integratie en waarden en normen. Rutte als de verbinder versus de polarisatie van Wilders? Dat zou voor een premier een prima framing kunnen zijn.
Echter, de koers van de lijsttrekker van de VVD lijkt er meer op gericht te zijn om Wilders te beconcurreren op het speelveld van Wilders zelf. Niet voor niets ging een groot deel van de Algemene Beschouwingen over de bekende “pleur op” uitspraak van de premier in Zomergasten.
In de peilingen lijkt de opzet van de VVD om schijnbaar de PVV ‘leeg te eten’ maar beperkt te slagen en bovendien is de weg naar de verkiezingen nog lang.
Wanneer de PvdA haar lijsttrekkerverkiezing toch nog succesvol weet te benutten (en Monasch dus niet teveel de glazen van zijn eigen partij ingooit) kan er nog wel eens een hele andere dynamiek ontstaan op het speelveld.
Je in oktober al vastleggen voor een tweedebat in maart lijkt me wat onhandig. Of Rutte wil natuurlijk voorkomen dat hij net als Balkenende in 2010 buitenspel wordt gezet…

Voor meer informatie :

Jack de Vries
Board Director, practice lead PA

email: jack.devries@hkstrategies.com