1 maart 2016

Sportbesturen: alleen als open systeem

Afgelopen vrijdag werd een nieuwe voorzitter voor de FIFA gekozen in de persoon van Gianni Infantino. Tot vrijdag bekleedde hij een hoge post bij de UEFA. Infantino is de tiende FIFA voorzitter sinds de oprichting van de FIFA in 1904. Hij is benoemd tot 2019, dus voor drie jaar. De vorige voorzitter - Blatter - maakte na veel kritiek en justitieel onderzoek op 2 juni 2015 zijn aftreden bekend.

 
Sportbesturen: alleen als open systeem
Dit is toch een heel markant moment. Heel veel mensen hebben in 2010 eerst de presentaties van de bids van verschillende landen - waaronder dat van Nederland en België - en daarna de keuze van het FIFA-bestuur voor het WK Voetbal in 2018 en 2022 gadegeslagen. De gemaakte keuze voor Rusland (2018) en Qatar (2022) heeft ook heel veel mensen enorm verbaasd zo niet geërgerd. Het feit dat dit kon gebeuren gaf ook het gevoel dat het bestaande gesloten systeem van de FIFA tot dit soort beslissingen leidt en dat daarin slechts verandering komt als een stevige bezem door de organisatie gaat en de nodige bestuurders en leidinggevenden worden verwijderd. Op 26 februari 2016 hebben we gezien dat dit dan toch lijkt te gebeuren met een eerste stap in de verkiezing van een nieuwe voorzitter.


Er gaat veel geld om in de FIFA. Dat moet worden herverdeeld over de wereld om de voetbalsport te stimuleren. Dat is op zich goed want de voetbalsport wordt gestimuleerd. Maar dat kan niet in een zelf gereguleerd en gesloten systeem. Zoveel is duidelijk.


"Gesloten systemen zijn gedoemd ten onder te gaan. Ook al duurt het soms enige tijd, maar ondergaan zullen ze"


Nieuwe voorzitter is nog maar eerste stap
Je zou zeggen dat de afbraak van de FIFA als gesloten systeem met de benoeming van een nieuwe voorzitter is begonnen. Die benoeming is cruciaal om te komen tot een nieuwe organisatie die aansluit bij deze tijd en die recht doet aan de wereldwijd hele grote sport voetbal, als sport en spel. Het (geforceerd) vervangen van een voorzitter betekent dat de organisatie een andere strategie gaat volgen. Daartoe is de nieuw benoemde bestuurder verplicht. Wanneer blijkt dat hij dat niet gaat doen dan gaat hij het erg moeilijk krijgen en moet ook hij vrezen voor zijn positie.


Die vernieuwing zal voornamelijk neerkomen op de afbraak van het gesloten systeem dat tot nu toe is gehanteerd. Wat hier is gebeurd is opnieuw een illustratie van de stelling dat gesloten systemen gedoemd zijn ten onder te gaan. Ook al duurt het soms enige tijd, maar ondergaan zullen ze. Het is zelfregulering met alle nadelen van dien. Wat is het eigenlijk treurig om te zien dat als mensen de kans krijgen om hun zaken dicht te timmeren, ze dat te vaak nog doen ook. Met alle fricties en onwenselijke gevolgen die dat in de samenleving tot gevolg heeft.


Open systeem
Een open systeem daarentegen overleeft wel, terwijl een gesloten systeem vastloopt. En dat moet het doel zijn van de aanstaande reorganisatie van de FIFA. Een ‘open systeem’ kenmerkt zich door:
  • langetermijnbeleid en strategie;
  • extern toezicht;
  • naar buiten gerichte oriëntatie en de capaciteit om externe signalen adequaat te verwerken;
  • veel interne dwarsverbanden binnen de organisatie;
  • een cultuur van uitwisseling van informatie op basis van protocollen;
  • gedragscodes en een actieve externe communicatie.


Zeker voor sportorganisaties is het zaak een model te kiezen waarbij de lange termijn bepalend is. En lange termijn betekent hierbij:
1.    meebewegen met de ontwikkelingen in de samenleving;
2.    kunnen overleven als het tegen zit;
3.    vertrouwen hebben van de doelgroep, in dit geval de voetballers en de fans.


"Stammen en volkeren die zichzelf hebben afgesloten, verdwijnen van de ene op de andere dag"


In de antropologie zijn fraaie studies bekend waaruit blijkt dat stammen en volkeren die zichzelf hebben afgesloten van de ene op de andere dag verdwijnen (vernietigd door anderen) terwijl de stammen of volkeren die er op uit trekken en de omgeving kennen overleven.


Een open systeem is dus niet iets van deze tijd. Het is van alle tijden. Wel is het zo dat als gevolg van nieuwe media de mogelijkheden voor open systemen zijn toegenomen en de houdbaarheid van gesloten systemen drastisch is verkort.


Open sportbesturen
De gang van zaken in de top van de FIFA moet een goede les zijn voor alle bestuurders in de sport: voorkom tegen elke prijs een gesloten bestuursmodel. Een sportbestuurder heeft zijn sport te dienen. Ook bij een club staat de sport en het spel centraal. Niet het individuele belang van de bestuurder. Open sportbesturen vraagt om enkele principes waarlangs gewerkt kan worden. Die vloeien voort uit de open systeem theorie.


Hanteer de volgende principes:
1.    Omarm kritiek.
2.    Heb een lange termijn strategie.
3.    Luister naar de sporters.
4.    Werk met externe toezichthouders (Raad van Advies, Raad van Toezicht, Raad van Commissarissen).
5.    Voorkom zoveel mogelijk coöptatie (benoemen van vrienden) bij benoemingen.
6.    Voorkom verkokering binnen de organisatie.
7.    Werk met externe adviseurs en maak gebruik van hun externe observaties.
8.    Ontwikkel een sterke externe communicatiefunctie voor de hele organisatie.


Paul Kok (1956) is Strategy Director bij Hill+Knowlton Strategies en leader van de sportcommunicatie practice, die werkt voor diverse sportbonden, sportorganisaties, sportsponsors  en sportmerken. Motief is verbetering van de slechte woordvoering in de sport en sportsponsoring. Motto: Je moet schieten, anders kan je niet scoren.


Dit artikel is ook gepubliceerd op http://www.sportknowhowxl.nl , partner van Hill+Knowlton Strategies
 
 

Voor meer informatie :

Paul Kok
Strategy Director

telefoon: +31204044707
email: paul.kok@hkstrategies.com