16 maart 2017

Nederland wacht een lange formatie

16 maart 2017. Nederland is wakker geworden in een nieuw politiek landschap. De nieuwe Tweede Kamer zal uit 13 verschillende partijen bestaan. En meer dan 50% van de leden zal nieuw zijn. Wat eens de grote volkspartijen waren: CDA, PvdA en VVD, ontdekken allemaal op hun beurt dat de tijd van vaste achterbannen voorbij is. De PvdA maakt nu het grootste verlies uit haar historie mee en duikelt van 38 naar 9 zetels. Het CDA krabbelt weer uit haar historische dieptepunt van 13 zetels en groeit naar 19. De VVD weet zich weliswaar te handhaven als grootste partij, maar moet van haar 41 zetels er acht inleveren. Het vormen van een coalitie gaat een enorme opgave worden. Niemand twijfelt er aan dat de kern zal worden gevormd door VVD, CDA en D66 – samen goed voor 71 zetels – maar de grote vraag is welke partij deze coalitie het beste aan de meerderheid kan helpen.
Nederland wacht een lange formatie
Premier Rutte gaf gisteren aan dat in Nederland het populisme een halt is toegeroepen. En ja, de opluchting is groot over het feit dat de PVV niet zo groot geworden is als lang werd gevreesd, maar met een stijging van 15 naar 20 zetels is de PVV vooralsnog wel de tweede partij van het land. Tel daarbij de 5 zetels van DENK en het Forum voor democratie bij op en je hebt toch te maken een zesde deel van ons parlement. Een volgend kabinet zal een antwoord moeten vinden op de zorgen in de samenleving die de campagne hebben overheerst. Hoe zorgen we voor een effectieve integratie? Voorkomen we een nieuwe tweedeling in onze samenleving? Bepalen we voor onszelf een heldere positie in Europa? Weten we de gezondheidszorg zo te organiseren dat kwaliteit van leven voor ouderen gewaarborgd is? Wanneer je kijkt naar de stellingen van het slotdebat valt op dat vier van de acht stellingen met elkaar samenhingen: vluchtelingenbeleid, integratie, islam en veiligheid. Het gaat goed met de economie en alle aandacht richt zich op de immateriële thema’s. Een nieuwe coalitie zal daar een duidelijk antwoord op moeten vinden. Anders zet de verbrokkeling van onze samenleving onverminderd voort.
Velen pleiten er daarom voor om de grote winnaar van de verkiezingen, het GroenLinks van Jesse Klaver, aan de coalitie toe te voegen. En inderdaad, hij heeft een inspirerende campagne gevoerd en is er in geslaagd veel jongeren naar de stembus te trekken. In Nederland is niet de fout gemaakt die er bij jongeren in de VS en Engeland wel was: denken dat het wel goed komt, thuisblijven en daarna onthutst demonstreren. Jongeren hebben er aan bijgedragen dat het populisme in Nederland minder groot kon worden. Zij kozen voor verbinding, duurzaamheid en optimisme. Inspirerend en aanstekelijk.
Er is alleen en belangrijke maar: dit zijn over het algemeen niet de jongeren die persoonlijk geraakt worden door de problemen in de samenleving waar de zorgen over gaan. Niet de jongeren uit het beroepsonderwijs die zich bedreigd voelen door de Poolse arbeider. Niet de jongeren die wachten op een sociale huurwoning en het gevoel hebben dat asielzoekers hun huis in pikken. Het is de uitdaging voor het nieuwe kabinet om juist ook met die jongeren verbinding te maken. Het is dan ook jammer dat de SP categorisch heeft uitgesloten in een kabinet met de VVD te willen zitten. In de grote stad en in de provincie laat die partij immers zien prima met de VVD te willen samenwerken. Juist de SP zou het als een opdracht moeten zien om het geluid van haar achterban onderdeel te laten zijn van het regeringsbeleid.
Naast GroenLinks zijn de kleine christelijke partijen een optie om het kabinet aan een meerderheid te kunnen helpen. Sociaal economisch liggen ze dicht bij elkaar. Het zou prima werken voor terreinen als veiligheid en defensie. Maar de grote steen op de weg is het wetsvoorstel Voltooid Leven van D66. Met dit voorstel voor hulp bij zelfdoding kunnen deze partijen echt niet akkoord gaan. De suggestie van D66 om er een vrije kwestie van te maken is al afgewezen. Het was niet voor niets dat premier Rutte in een interview al ruimte zocht om nog eens rustig naar dit voorstel te kijken. En terecht, in het licht van de grote uitdagingen en problemen waar dit land voor staat zijn er belangrijker onderwerpen.
De campagne is voorbij. De partijen moeten zich nu bezinnen op de bereidheid tot samenwerking en het sluiten van compromissen. Dat vraagt tijd en zorgvuldigheid. Geen overhaaste bewegingen die de achterbannen en de samenleving niet kunnen volgen. Het zal wellicht een lange formatie worden, maar dat hoeft niet erg te zijn. Deze verkiezingen leveren voldoende vragen op waar nog eens goed over moet worden nagedacht!

Voor meer informatie :

Jack de Vries
Board Director, practice lead Public Affairs

telefoon: +31703111999
email: jack.devries@hkstrategies.com