7 januari 2014

CFO uit zijn comfortzone

Het gaat er steeds ruwer aan toe in de boardroom. En dan bedoel ik niet hoe de dames en heren met elkaar omgaan, maar de harde gevolgen voor boardmembers van issues, incidenten en crises.
Vaker dan hem (of haar) lief is, wordt ook de CFO middelpunt van publieke kritiek. Of staat de CFO zelf midden in de crisis. En dat is nu net een aspect waar de standaard opleiding voor financieel bestuurders niet in voorziet.


Het offeren van een bestuurder is zo langzamerhand een beproefd middel om een fors incident in de kiem te smoren en zo een crisis en (verdere) reputatieschade te voorkomen. Daar waar in het verleden vrijwel alleen de bestuursvoorzitter het haasje was, blijft inmiddels de CFO niet meer buiten schot. De reden is een simpele: financiële wantoestanden zijn sinds 2008 een dominante factor in het nieuws. Om de betrokkenen niet nog verder te pijnigen laat ik hier de namen maar achterwege, maar u kent zelf wel de pregnante voorbeelden van CFO’s die in het afgelopen jaar ter discussie stonden en hun positie moesten opgeven. Hoewel de oorzaken verschillend zijn, hebben alle gevallen een aspect gemeen: krachten buiten het traditionele werkdomein van de CFO zorgen voor diens kopzorgen en soms diens val.


De tijd dat de financiële bestuurder en zijn team zich louter konden richten op financiële doelgroepen behoort definitief tot het verleden. Een veel bredere groep van stakeholders heeft impact op het financiële werkterrein. En andersom heeft de financiële handel en wandel van een bedrijf de interesse gekregen van spelers buiten de traditionele financial community. Om die reden kan de CFO zich niet langer alleen verstaan met zijn IR manager als het gaat om zijn communicatie-aanpak. De corporate communicatie manager heeft hij net zo hard nodig.


De rol van de CFO in de bestuurskamer was al niet onbelangrijk, maar is sinds de opkomst van financiële crises en daaraan gerelateerde incidenten als fraude, mismanagement, schuldophoping en complexe M&A meer cruciaal geworden. Niet voor niets is de Erasmus Universiteit een executive programma The New CFO gestart, waarin thema’s worden behandeld die buiten het normale opleidings- en aandachtsveld van de CFO liggen. Tijdens de sessie over crisis en risk management liet ik de deelnemers zien hoe partijen als vakbonden, belangengroepen, toezichthouders, politiek, het publiek en natuurlijk de media ingrijpen op hun leven als financieel bestuurder. Veelzeggend was de reactie van een CFO die aangaf dat hij de onderhandelingen met de vakbonden over pensioenen echt niet meer aan zijn HR manager over laat. Of hij het nu leuk vindt of niet, de CFO moet uit de zijn comfortzone van de financial community stappen om dat palet aan stakeholders te begrijpen, te kennen en – waar nodig – te mobiliseren.


Dit levert de CFO wel een dilemma op. Komt hij buiten zijn comfortzone, dan wordt hij als vanzelf ook een stuk kwetsbaarder. En dan zijn we weer terug bij het begin van dit stukje, waarin wordt geconcludeerd dat de CFO niet meer buiten schot blijft. De vraag die voor ligt bij elke CFO is dan ook: trek ik mij terug op eigen terrein en wacht af wat komen gaat, of bereid ik mij voor op een situatie waarin ik onherroepelijk een beslissende positie krijg in het crisiscentrum? En van wie kan ik dan op aan?


De weg voorwaarts voor een CFO en zijn financiële team hoeft zeker niet alleen een defensieve reden te hebben. Onlangs bracht het bureau Robert Half een interessante studie naar buiten over de uitbreidende rol van financiële teams. Een belangrijke conclusie is daarin dat de financiële afdeling veel meer aan business partnering moet gaan doen, om meer input te leveren op strategieontwikkeling en andere onderdelen van de onderneming. Daarmee zouden de financiële mensen aan een belangrijke interne behoefte voldoen.


Door zich intern op te stellen als business partner voldoet de CFO kennelijk aan de verwachting van de organisatie. Tegelijkertijd is het een natuurlijke weg richting verbreding van de rol die de CFO van de buitenwereld toch wel opgedrongen krijgt. Het veilige eigen terrein van financiën bestaat de facto al niet meer voor de CFO.  Hij wordt gezien als een van de strategische leiders van de organisatie. Een mooie positie. Tsja, en als het misgaat, dan wordt het ruw.


Frans van der Grint is Strategy Director en Financial + M&A Practice Director Europe. Hij adviseert bij een breed scala aan strategische communicatie-uitdagingen, met een focus op Financial and Corporate veranderingen en crises.  


Deze column is ook gepubliceerd in CFO magazine #1 2014.